STEAM & Digital Skills: Searching for the new Leonardos

Η Διεύθυνση Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης Άρτας, αναγνωρίζοντας τις μετασχηματιστικές αλλαγές που έφερε το 2021, όπως η εξ αποστάσεως εκπαίδευση, η εισαγωγή εργαστηρίων δεξιοτήτων κατά τη νέα σχολική χρονιά, η ανάγκη για μεθοδολογία STEAM στα ελληνικά σχολεία και η ψηφιοποίηση του ελληνικού κράτους, αποφάσισε να δημιουργήσει ένα υποστηρικτικό περιβάλλον για την εφαρμογή της προσέγγισης STEAM. Η πρωτοβουλία αυτή έχει ως στόχο να παρακινήσει τους εκπαιδευτικούς να ενσωματώσουν τη μεθοδολογία αυτή στις διδακτικές τους πρακτικές. Μετά από μια χρονιά στην οποία κυριάρχησε η εξ αποστάσεως διδασκαλία, υπήρξε σαφής ανάγκη για ενίσχυση των ψηφιακών δεξιοτήτων και στροφή προς ένα πιο συνεργατικό μοντέλο διδασκαλίας. Ένα τέτοιο μοντέλο ενέπνευσε τους μαθητές επιτρέποντάς τους να ανακαλύψουν τη γνώση μέσω πειραματισμού και εξερεύνησης, ενώ παράλληλα βελτίωσε την ατμόσφαιρα της τάξης και ενίσχυσε το ενδιαφέρον για νέα θέματα. Επιπλέον, οι Έλληνες εκπαιδευτικοί, οι οποίοι σήμερα αισθάνονται καταβεβλημένοι, χρειάζονται κίνητρα και μια ανανεωμένη αίσθηση επαγγελματικής ταυτότητας. Συμμετέχοντας ενεργά σε έναν οργανισμό μάθησης, μπορούν να βρουν την υποστήριξη που χρειάζονται.

Όταν η ΔIΠE Άρτας έθεσε ως προτεραιότητα τη στρατηγική ανάπτυξης των σχολείων της, ήταν σαφές ότι έπρεπε να δημιουργήσει ένα θεμέλιο για τη διεύρυνση των οριζόντων των εκπαιδευτικών της.Επικεντρώθηκαν στην ενθάρρυνση, παρακίνηση και προώθηση της συμμετοχής των εκπαιδευτικών σε διακρατικά προγράμματα, αναδεικνύοντας την ευρωπαϊκή διάσταση της εκπαίδευσης. Επιλέγοντας τη μεθοδολογία STEAM και ενισχύοντας τις ψηφιακές δεξιότητες των εκπαιδευτικών, τέθηκαν οι βάσεις για την ομαλή μετάβαση των μαθητών στις επόμενες εκπαιδευτικές βαθμίδες και βελτιώθηκε το σύγχρονο σχολικό περιβάλλον. Η διαχείριση αυτών των αναπτυξιακών τομέων επέτρεψε στους εκπαιδευτικούς να προσαρμοστούν σε συνεχώς μεταβαλλόμενα περιβάλλοντα, απομακρυνόμενοι από τις ξεπερασμένες παραδοσιακές μεθόδους διδασκαλίας προς νέες παιδαγωγικές τεχνικές και διδακτικά εργαλεία απαραίτητα για ένα πολυπολιτισμικό, μαθητοκεντρικό, πλουραλιστικό, σύγχρονο σχολείο. Οι δύο πυλώνες αυτού του αναπτυξιακού σχεδίου - η μεθοδολογία STEAM και οι ψηφιακές δεξιότητες – στόχευσαν ιδιαίτερα στην ενδυνάμωση της διδασκαλίας, στην παρακίνηση των εκπαιδευτικών και των μαθητών και στον εξοπλισμό των σχολείων με σύγχρονα εργαλεία για να επεκταθούν πέρα από το περιορισμένο πεδίο εφαρμογής τους.

Το έργο είχε ως αποτέλεσμα τα ακόλουθα πνευματικά αποτελέσματα: α) έναν ολοκληρωμένο οδηγό STEAM που περιγράφει λεπτομερώς τι είναι το STEAM, πώς εφαρμόζεται, μια ανάλυση κάθε πυλώνα STEM και πώς η Τέχνη ενσωματώνει τις τεχνοκρατικές πτυχές του STEM με τον πολιτισμό μέσω διεπιστημονικών διδακτικών ενοτήτων, β) μια λεπτομερή πλατφόρμα τηλεκατάρτισης που σχεδιάστηκε για εκπαιδευτικούς που ενδιαφέρονται να ενσωματώσουν τη μεθοδολογία STEAM στις διδακτικές τους πρακτικές γ) ένα αποθετήριο 90 εκπαιδευτικών σεναρίων διδασκαλίας που καλύπτουν όλους τους τομείς STEAM (επιστήμη, τεχνολογία, μηχανική, τέχνες και μαθηματικά). Όλα τα παραπάνω αποτελέσματα είναι μεταφρασμένα σε όλες τις γλώσσες των εταίρων και προσβάσιμα μέσα από την ιστοσελίδα και την πλατφόρμα του έργου! Επιπλέον, διεξήχθει μια δραστηριότητα κατάρτισης για την εκπαίδευση δύο ατόμων από κάθε εταίρο του έργου ώστε να γίνουν διαχειριστές της πλατφόρμας IO2. Η κατάρτιση αυτή πέτυχε να διασφαλίσει ότι κάθε εταίρος μπορεί να υποστηρίξει τις τεχνικές πτυχές της ηλεκτρονικής πλατφόρμας μέσω τοπικών διαχειριστών. Αυτοί οι διαχειριστές είναι σε θέση να διαχειρίζονται τους χρήστες της πλατφόρμας, να προσθέτουν και να αφαιρούν χρήστες, να επεξεργάζονται τα δικαιώματα και τους ρόλους των χρηστών, να δημιουργούν ή να διαγράφουν τμήματα μαθητών, να προγραμματίζουν δραστηριότητες και άλλα. Επιπλέον, έμπειροι εκπαιδευτικοί με γνώση του STEAM από κάθε οργανισμό παρείχαν ανατροφοδότηση και εντόπισαν κενά ή περιοχές που χρήζανε βελτίωσης. Αυτή η διαδικασία διαμορφωτικής αξιολόγησης βοήθησε στην τελειοποίηση του πνευματικού προϊόντος, συγκεκριμένα της διαδικτυακής πλατφόρμας. Οι δραστηριότητες διάδοσης πραγματοποιήθηκαν επίσης με βάση τον αρχικό σχεδιασμό και πρόκειται να ακολουθήσουν και άλλες συμπληρωματικά με σκοπό να εγγυηθούμε την βιωσιμότητα και αντίκτυπο του έργου και μετά τη λήξη του!

Τα μαθησιακά αποτελέσματα εξετάζονται στο πλαίσιο της ενσωμάτωσης μιας νέας πραγματικότητας και της αλλαγής της προσέγγισης της εκπαιδευτικής διαδικασίας: Μια ολιστική εκπαιδευτική προσέγγιση, η χρήση βιωματικών τεχνικών, η εποικοδομητική διαχείριση καθημερινών υλικών, η συνεργασία σε έργα από μικρή ηλικία και η επίλυση προβλημάτων μέσω κατασκευών σε συνδυασμό με την τεχνολογία, επιτρέπουν στους μαθητές να μετατρέψουν τις προσωρινές αποτυχίες σε ευκαιρίες, επανεξετάζοντας και βελτιώνοντας αποτυχημένες διαδικασίες μέσω βιωματικών μεθόδων. Αυτό προάγει την ικανότητα των μαθητών να αντιμετωπίζουν πιο σύνθετα προβλήματα. Η ενίσχυση της θετικής συμπεριφοράς των μαθητών ενισχύει την αυτοπεποίθησή τους και προωθεί την αυτοκατευθυνόμενη μάθηση, όπου οι μαθητές μαθαίνουν πώς να μαθαίνουν μέσα σε έναν οργανισμό μάθησης. Τόσο οι εκπαιδευτικοί όσο και οι μαθητές συνδέσαν τυπικές και άτυπες μαθησιακές δραστηριότητες, βελτίωσαν τις τεχνολογικές τους δεξιότητες, ενίσχυσαν την επικοινωνία και τις διαπροσωπικές δεξιότητες και έμαθαν να σχεδιάζουν εργασίες με βάση την ανατροφοδότηση. Ο ταχύς ρυθμός της τεχνολογικής προόδου, σε συνδυασμό με τα ευρήματα του ΟΟΣΑ και της Pisa σχετικά με την κριτική σκέψη και την επάρκεια των Ελλήνων μαθητών, αναδεικνύει την επείγουσα ανάγκη ανάπτυξης δεξιοτήτων, κριτικής σκέψης και ικανότητας επίλυσης προβλημάτων στους μαθητές κάτι για το οποίο παλέψαμε σε όλη τη διάρκεια του προγράμματος μας. Συμπερασματικά, παρότι μπορούμε να συζητήσουμε μόνο για τα αποτελέσματα που πήραμε με την έως τώρα ανατροφοδότηση από εκπαιδευτικούς και οργανισμούς, τα κυριότερα και ουσιαστικά οφέλη πρόκειται να είναι μακροπρόθεσμα και πιο συγκεκριμένα: - Εισαγωγή συνεργατικής διδασκαλίας προσαρμοσμένης στη μαθησιακή ετοιμότητα και το προφίλ των μαθητών. - Αλλαγή της στάσης των εκπαιδευτικών και των μαθητών απέναντι στην ποικιλομορφία του σχολικού περιβάλλοντος. - Ενεργή συμμετοχή όλων των μαθητών στην τάξη. - Ανάπτυξη της επικοινωνίας μεταξύ όλων των μελών της εκπαιδευτικής κοινότητας -εκπαιδευτικών, μαθητών και γονέων- με τρόπο που προάγει το σεβασμό και το διάλογο.- - Αναγνώριση της προστιθέμενης αξίας της συμμετοχής και της ανάληψης πρωτοβουλιών, όχι μόνο στα ευρωπαϊκά προγράμματα αλλά και στις διακρατικές συνεργασίες που μπορούν να επηρεάσουν τις στάσεις και τις αντιλήψεις. Κάποια από αυτά τα αποτελέσματα έχουν διαφανεί στα σχολεία και το προσωπικό τους το οποίο συμμετείχε στις δράσεις του έργου μας. Η Διεύθυνση Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης Άρτας πρόκειται να συνεχίσει να παρακολουθεί και να αξιολογεί την επίδραση των δραστηριοτήτων του έργου στις χολικές τάξεις του Νομού και τα επόμενα χρόνια.